CoedUNO – Coetir Cymunedol ac Amaethgoedwigaeth yng Ngogledd Sir Benfro
Mae CoedUNO yn safle coetir cymunedol ac amaethgoedwigaeth dwy erw yn Nhegryn, gogledd Sir Benfro. Wedi'i gynllunio o amgylch egwyddorion permaculture, dyma'r safle arddangos amaethgoedwigaeth cyntaf o fewn rhwydwaith Coedwig Genedlaethol Cymru. Mae mwy na 1,300 o goed llydanddail brodorol, coedlannau, ffrwythau a chnau wedi'u plannu, gan greu lle cynhyrchiol a bioamrywiol ar gyfer pobl, dysgu a natur.
Rhan o Dirwedd Goedwig
Mae Gogledd Sir Benfro yn cynnwys rhai o goetiroedd cyfoethocaf Cymru, o goedwig law Geltaidd Tŷ Canol a'r coetir derw hynafol ym Mhengelli i ddyffrynnoedd coediog Cwm Gwaun a Llanychaer. Mae CoedUNO yn cyfrannu at y rhwydwaith byw hwn, gan ddarparu carreg gamu i fywyd gwyllt o fewn tirwedd a ffermir yn bennaf rhwng dalgylchoedd Taf a Theifi.
Creu Gofod Cymunedol Hygyrch
Mae CoedUNO yn cael ei ddatblygu fel ased cymunedol cynhwysol lle gall pobl o wahanol oedrannau, cefndiroedd a galluoedd dreulio amser yn yr awyr agored.
Mae Grant Buddsoddi Coetir gwerth £151,015, a ariennir ar y cyd gan Lywodraeth Cymru a Chronfa Dreftadaeth y Loteri Genedlaethol, yn cefnogi gwelliannau mawr i'r safle. Mae'r rhain yn cynnwys:
-
Llwybrau hygyrch
-
Llwybr mynediad a pharcio gwell
-
Toiled compostio hygyrch
-
Lloches bren aml-ddefnydd
-
Rhaglen o wirfoddoli, hyfforddiant ac ymgysylltu cymunedol
Bydd y gwelliannau hyn yn gwneud y safle'n fwy croesawgar a defnyddiadwy i ddefnyddwyr cadeiriau olwyn, trigolion hŷn, teuluoedd ac eraill a allai wynebu rhwystrau i gael mynediad at fannau gwyrdd.
Dysgu, Gwirfoddoli a Sgiliau
Mae CoedUNO yn dod yn ystafell ddosbarth fyw lle gall pobl ddysgu sgiliau ymarferol mewn rheoli coetiroedd, gofal perllannau, coedlannu, plygu gwrychoedd, monitro bioamrywiaeth ac agroforestry.
Mae cyllid o raglen Arian i Bawb Cronfa Gymunedol y Loteri Genedlaethol yn cefnogi rhaglen ychwanegol o weithgarwch cymunedol sy'n para blwyddyn, gan gynnwys cyfres o ddiwrnodau agored.
Mae CoedUNO hefyd yn rhan o Goedwigoedd Bro Preseli – Preseli Woodlands, prosiect Cynllun Tirwedd Coedwig Genedlaethol Cymru a ariennir gan Lywodraeth Cymru ac a gyflwynir mewn partneriaeth ag Ymddiriedolaeth Bywyd Gwyllt De a Gorllewin Cymru ac Awdurdod Parc Cenedlaethol Arfordir Sir Benfro. Mae'r cyllid hwn yn cefnogi digwyddiadau dethol a hyfforddiant sgiliau coetir traddodiadol, gan gynnwys gwaith helyg, plygu gwrychoedd a gwneud giatiau hollt a sesiynau gwirfoddoli cydweithredol ar draws coetiroedd Gogledd Sir Benfro.
Rydym hefyd yn gweithio gyda sefydliadau gan gynnwys Coleg Coppicewood a Patch of the Planet, ochr yn ochr â rhaglen ddysgu seiliedig ar y tir Cwm Arian, Hwb Dysgu’r Tir.
Gweledigaeth Hirdymor
Mae CoedUNO yn dangos sut y gall coetir bach, sy'n eiddo i'r gymuned, gefnogi bioamrywiaeth, gwydnwch hinsawdd, cynhyrchu bwyd cynaliadwy a lles cymunedol. Ein nod hirdymor yw creu lle croesawgar ar gyfer addysg, gwirfoddoli, dysgu awyr agored a gweithgareddau lles, gan gryfhau cysylltiadau rhwng pobl, sgiliau a'r tir.
Coedwig Gogledd Sir Benfro
Allt Coed Tŷ Canol
Gwarchodfa Natur Genedlaethol
Mae Coedwig Tŷ Canol yn goetir hynafol prin ger Brynberian ac i'r de o Felindre Farchog yn Sir Benfro, wedi'i nythu rhwng Mynyddoedd y Preseli ac arfordir gogledd Sir Benfro. Wedi'i warchod fel SoDdGA (Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig), GNG (Gwarchodfa Natur Genedlaethol), ac ACA (Ardal Cadwraeth Arbennig), mae'n gadarnle hanfodol i fywyd gwyllt. Wedi'i lunio dros filoedd o flynyddoedd ers yr Oes Iâ ddiwethaf, mae Tŷ Canol yn gartref i goed derw 800 mlwydd oed, brigiadau creigiog dramatig, a bron i 400 o rywogaethau o gen, llawer ohonynt yn brin. Mae ei fioamrywiaeth gyfoethog a'i thirwedd ddi-amser yn ei wneud yn un o safleoedd coetir pwysicaf Cymru.
Coedwig Pengelli Forest
Gwarchodfa Natur
Mae Gwarchodfa Natur Genedlaethol Pengelli yn un o'r coetiroedd derw hynafol mwyaf yng Ngorllewin Cymru, ar ôl goroesi ers canrifoedd er gwaethaf dylanwad dynol. Wedi'i lleoli ger Eglwyswrw yng ngogledd Sir Benfro, mae'n rhan o'r tir fferm tonnog rhwng Bryniau'r Preseli a'r môr.
Mae'r coetir cyfoethog hwn yn gartref i fywyd gwyllt amrywiol, gan gynnwys moch daear, ffwlbartiaid, a'r pathew anodd ei ddal. Ar un adeg roedd yn eiddo i'r hanesydd Elisabethaidd George Owen o Henllys, ac fe'i dynodwyd yn Warchodfa Natur Genedlaethol ym 1995. Mae ehangu diweddar gan Ymddiriedolaeth Bywyd Gwyllt De a Gorllewin Cymru yn parhau i amddiffyn ac adfer y cynefin gwerthfawr hwn.
Coed Cwm Gwaun
Wedi'i guddio yng nghanol gogledd Sir Benfro, mae coetiroedd gwyrddlas Cwm Gwaun yn ffurfio un o dirweddau mwyaf hudolus y sir gan gynnwys Coed Tregynon, Coed Gellifawr, Allt Llanerch, Coed Sychpant, Allt Hendy, Allt Pen-gegin Uchaf i enwi ond ychydig. Yn gyfoethog o ran bioamrywiaeth, mae'r coedwigoedd hynafol hyn—cartref i goed derw mes-goes uchel, ffawydd, gwern a chriafol—yn cynnal cyfoeth o fywyd gwyllt, o gennau prin i bili-pala ac adar y coetir. Mae Afon Gwaun yn troelli trwy'r dyffryn, gan lunio cynefin sydd wedi aros yn ddigyfnewid i raddau helaeth ers canrifoedd. Wedi'u cydnabod fel Safleoedd o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig (SoDdGA), nid yn unig yw'r coetiroedd hyn yn hafan i natur ond hefyd yn lle lle mae diwylliant a hanes wedi'u cydblethu'n agos.
